Pleidooi voor grotere culturele diversiteit MfN-register

Slechts een heel klein deel van de mediators die het MfN-register voert, is van allochtone afkomst. Moet het register niet meer een afspiegeling zijn van de Nederlandse multiculturele maatschappij? Registermediator en antropoloog Ali al Hadaui gaat in op deze vraag.

Begin 2014 telde het MfN-register iets meer dan drieduizend inschrijvingen. Omdat bij aanmelding niet wordt gevraagd naar culturele achtergrond, kan het precieze aantal allochtone mediators niet worden vastgesteld. Dan maar met de natte vinger: het MfN-register maakt melding van slechts acht mediators die Turks spreken, daarvan hebben er vier een westerse achternaam. Vier mediators spreken Arabisch, één daarvan heeft een westerse achternaam. Bij elkaar opgeteld komt je zo tot een percentage van registermediators met een niet-westerse achtergrond van minder dan een half procent.

Dit percentage is relatief laag. 21 procent van de totale Nederlands bevolking is van allochtone afkomst. Van de vier grootste gemeenten, Amsterdam, Rotterdam, Den Haag en Utrecht, heeft alleen de laatste een percentage inwoners van allochtone afkomst van onder de vijftig procent. Van alle steden in de wereld heeft Amsterdam de meeste nationaliteiten: 177.

Diversiteit

Cultuurverschil

Het karakter van een familiemediation bij bijvoorbeeld een Marokkaans gezin is anders dan bij een Nederlands gezin. Status en gezichtsverlies spelen een grotere, of ander soort rol. Scheiden wordt zo nog steeds meer gezien als een schande.

Dan strafrechtmediation. Mannen met een Noord-Afrikaanse cultuur als achtergrond hebben meegekregen: altijd ontkennen. Zelfs bij een op heterdaadje ontkennen ze glashard. Eenmaal in de gevangenis komt dan, net als bij ieder ander mens, de wroeging. De weg naar herstelbemiddeling en de herstelbemiddeling zelf zullen daarna anders verlopen.

Naar mijn ervaring, en naar wat ik ervan hoor, maken allochtonen nog weinig gebruik van registermediators.

Wij-cultuur

Mediation sluit echter wél goed aan bij de wij-cultuur waaruit veel allochtonen komen, beter dan bijvoorbeeld een rechtzaak. Mediation beoogt namelijk het belang van alle betrokken partijen en het herstel van communicatie en relaties. Daarbij is het de bedoeling dat partijen zelf tot oplossingen komen.

Bij conflicten zoekt de gemiddelde allochtoon veiligheid in het bekende, hij keert zich naar binnen. Daar is het eerste dat hij vindt: familie. En dan: de moskeegemeenschap en de imam. Het grote verschil tussen westerse mediation en niet-westerse conflictoplossing is dat bij de eerste een neutrale buitenstaander bemiddelt en bij de tweede iemand die de partijen juist goed kent en die ook niet neutraal hoeft te zijn, de bemiddelaar kan bijvoorbeeld een oom zijn van een van de partijen.

Als een allochtoon zijn conflict niet in de eigen gemeenschap kan oplossen en het door blijft smeulen, zou het dan niet goed zijn als hij het daarna probeert met meer formele mediation? Voordat hij daarvoor kan kiezen, moet hij wel van het bestaan ervan op de hoogte zijn. De informatie over mediation zou hij moeten kunnen krijgen via zorginstanties, huisartsen en verenigingen.

De individualisering onder allochtonen neemt toe, vooral onder de jongste generaties en i-love-myselfhoog opgeleide allochtonen. Veel allochtonen hebben zich bevrijd van sommige relatief strenge en starre normen en waarden van de cultuur waaruit ze komen. Ook de traditionele vormen van conflictoplossing worden door hen in toenemende mate als beklemmend en verstikkend ervaren. Hét moment om voor mediation te kiezen dus, maar wederom, hij moet dan wel van de methode weten.

Allochtonen zullen eerder de stap naar mediation zetten als ze zich herkennen in de mediator: soort zoek soort. Men vertrouwt eerder iemand die dezelfde taal spreekt, of hetzelfde idioom bezigt. Het heeft ook voordelen voor de mediator als hij de manieren, tradities, normen en waarden van (een van) de partijen kent. Een bepaalde achtergrond kan een mediator helpen, of dat nu is op gebied van gender of geaardheid, ervaring in een bepaalde arbeidsbranche óf culturele afkomst. Het MfN garandeert dat alle bij haar geregistreerde mediators dezelfde kwaliteit leveren, op gebied van neutraliteit, (up-to-date) kennis en optreden. Maar het MfN zou ook een zo groot mogelijke diversiteit in haar register moeten nastreven.

Geschreven door Ali al Hadaui m.m.v. Martijn Schackmann, tekst zoals verschenen in Tijdschrift voor Conflicthantering, nr 6, 2014