Hey Harm, voor Sinterklaas heb ik jou getrokken!

sinterklaasSinterklaas heb ik van huis uit maar één keer gevierd, en dan ook nog clandestien. Ik was toen, denk ik, zeven of acht. Mijn broertje Aziz en ik kregen werkelijk een berg cadeaus alleen mochten wij het van onze ouders aan niemand van onze school vertellen. Oh wee als de andere Marokkaanse of Turkse kinderen en ouders er achter zouden komen dat we thuis een ‘christelijk’ feest vierden. Ik was blij dat ik cadeaus kreeg (niet voor niets het hele jaar lief geweest) maar tegelijk bedrukt omdat ik deze blijdschap niet openlijk mocht uiten.

Het is eind november 2004. Mijn dikke jas haal ik van de kapstok af en ik trek het aan. Ik ben nu tweedejaars student Culturele Antropologie en Ontwikkelingssociologie aan Universiteit Leiden en ik woon een klein drie jaar in een gezellig studentenhuis. Waar ik het overigens met mijn vijftien huisgenoten gigantisch naar mijn zin heb. Voor het eerst in mijn leven, zelf nog net geen dertig jaar oud, ga ik actief meedoen aan Sinterklaas, dat wil zeggen voor een huisgenoot een Sinterklaasgedichtje schrijven én een cadeau kopen van maximaal € 10. Piece of cake, dacht ik. Dit is een kans om mij te bevrijden uit het Sinterklaastaboe wat ik destijds met mij mee droeg.

Via www.lootjestrekken.nl ontvang ik een email, met als boodschap dat ik mijn huisgenoot Harm heb getrokken. Omdat ik nooit een Sinterklaasgedicht heb geschreven laat ik (voor deze en de laatste keer) een online rijmmachine het werk voor mij doen. Ziezo, dat is gelukt. Nu nog een cadeau kopen.

Met mijn jas aan loop ik het studentenhuis uit om in de Breestraat te speuren naar een cadeau. En wie loop ik bij de fietsen toevallig tegen het lijf ? Harm. Wij maken oogcontact. In de combinatie van onschuld en enthousiasme roep ik luidkeels: “Hey Harm, voor Sinterklaas heb ik jou getrokken!”. Aan zijn gezichtsuitdrukkingen en lichaamshouding begrijp ik dat de boodschap anders overkomt dan ik wil. Ik verwacht een bevestiging van onze feestelijke band. Niks. Misschien begrijpt hij iets anders en ik herhaal mijn boodschap, nu langzamer en duidelijk articulerend.

Gelukkig is Harm niet de flauwste. Hij legt mij uit dat hij niet mocht weten dat ik hem had getrokken. Hij steekt zijn sleutel in het slot, kijkt nog over zijn schouder even naar mij, schudt glimlachend zijn hoofd en laat de deur in het slot vallen. Beduusd van wat er is gebeurd stap ik op mijn fiets…

Deze persoonlijke ervaring gebruik ik tien jaar later in mijn trainingen ‘interculturele communicatie in mediations’. De sleutel tot effectieve interculturele communicatie is kennis. Het is essentieel dat mensen begrijpen dat het gebrek aan interculturele kennis een drempel zou kunnen zijn in een effectieve interculturele communicatie. Ook is het van belang om bewuste pogingen te doen om deze problemen te overwinnen.

Mediators die vertrouwd zijn met specifieke culturen vertalen zowel de inhoud en de manier van wat er gezegd wordt. Zo kunnen ze de toon van sterke uitspraken, die passend zouden worden beschouwd in de ene cultuur, verzwakken voordat ze worden overgebracht aan mensen uit de andere cultuur die van huis uit niet converseren in sterke taal. Vice versa geldt hier uiteraard ook. Verder kunnen mediators de timing van de onderwerpen aanpassen. Bijvoorbeeld, sommigen kunnen snel bewegen naar de inhoud; anderen praten lang over minder relevante zaken om een goede verstandhouding of een relatie met de andere persoon op te bouwen. Als de discussie over het primaire onderwerp te vroeg begint kan een partij die behoefte heeft aan een “warm up” zich ongemakkelijk gaan voelen. Een mediator die dit begrijpt kan het probleem uitleggen en de nodige procedurele aanpassingen treffen.